• Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Filmska i pesnička slika

El. pošta Štampa PDF
Ilija Bakić: Filmovi, Tardis, Beograd 2008.

Nema sumnje da Ilija Bakić spada u pesnike koji nastoje da produže putem koji su zacrtale naša pesnička avangarda iz treće decenije prošlog veka i neoavangarda, oko pola veka starija. Kad se setimo samo knjige s naslovom Resurekciona seča početnog položaja (1993) ili Ortodoksne opozicije alternativne slobodnog izbora (1995) – to postaje nedvosmisleni znak dosadašnje pesnikove karijere.

Njegovo zapaženo učešće i visoko mesto u pokretu signalizma, dodatni su dokaz.

I knjiga Filmovi (Tardis, 2008) pripada tom nastojanju, mada je Ilija Bakić u njenim stihovima bliži nego ikad klasičnijem modernističkom pesničkom izrazu. Projektnost koncepta i pojedine pesme u kojima su vidni tragovi neoavangardnog iskustva, preostali su tragovi pesnikove prošlosti.

Filmovi su trociklusna kolekcija pesama čije je pikturalno (i smisaono) ishodište u odabranim filmovima iz baštine svetske filmske umetnosti. U prvom ciklusu Grupni portret sa Lili Marlen filmovi kojima se obraća Ilija Bakić pripadaju nemačkom umetničkom krugu, recimo, a pesnik gradi uzbudljive slike oslonjen na vlastiti doživljaj Tajne Kaspara Hauzera ili pak film Agire, gnev božiji. U drugom ciklusu, Andreju Tarkovskom, uz duboki naklon, pesnik u stihovanje polazi od slika iz filmova čuvenog ruskog reditelja.

S tim u vezi da kažem i sledeće: ako je od nemačkog filma "preuzimao" žestoku, povremeno grotesknu ekspresionističnost, od filmova Tarkovskog on pre svega "pozajmljuje" tipičnu vrstu lirizma. Između grčevitosti ekspresionističkih zamaha i produhovljene liričnosti ruskog majstora i lavira Bakićeva emocionalnost u Filmovima (a i inače u fantastici koju piše kao prozaik).

Najopsežniji je treći deo u kojem Bakić poseže za različitim filmovima, u rasponu od art filmova cenjenih kod tzv. elitne festivalske publike do žanrovskih ostvarenja dragih srcu "pravih" filmoljubaca. Tako će se jedne do drugih naći pesme čiji su podsticaji u: Crnom Mesecu i Rašomonu, u Francuskoj vezi i Satirikonu, u Divljoj hordi i Evropi, u Duboko plavom i Apokalipsi, sada... Dekameron i Za šaku dolara su susedi, kao i Dobar, loš zao i Veliki talas...

Drugačija od standardne je i topografija ovih pesama. Pesnik čitaocu prvo prezentuje sam tekst, pa na dnu, u zagradi, navodi ime filma iz čijih je sekvenci krenuo, kao da provocira njegovo sećanje. Stih Ilije Bakića pokušava da prati živi ritam filmskih slika a njegovi stihovi se trude da dostignu i nadmaše složenu aluzivnost slika od kojih se krenulo, s namerom da stvoreni tekst istovremeno podseti čitaoca na određeni film, ali i da sameri pikturalnu snagu pesnika sa umetničkim povodom.

Kao jedan golemi mozaički film – nova zbirka Ilije Bakića Filmovi deluje ukupnom snagom bogatog pikturalnog materijala – a mnoge od njegovih filmskih pesama odlični su primeri savremene srpske lirike.

Vasa Pavković


Poslednje ažurirano ( petak, 24 februar 2012 15:10 )